środa, 22 stycznia 2014

przaśna prawda

Kłamstwo obiegnie świat trzy razy zanim prawda zdąży naciągnąć buty - tak się mówi. Zwykle o innych. Nasza prawda jest zawsze ok. Chociaż warto przypomnieć

List John
Genovese Kitty
Rosenthal Michael
imponderabilia
eksperyment       
Zimbardo
Milgram
dobro
zło

Trudno jednak definiować takie imponderabilia jak prawda, dobro, zło a nawet informacja. Ot chociażby taki akapit, wyryty w historii mediów: Przez ponad pół godziny trzydziestu ośmiu szanowanych, praworządnych obywateli Queens patrzyło, jak zabójca goni i rani nożem kobietę w trzech oddzielnych atakach w Kew Gardens.
Straszne, nieprawdaż? Zdarzenie to podważyło wyniki eksperymentów Zimbardo i Milgrama razem wziętych, jak również potoczne pojęcie egoizmu i altruizmu. Michael Rosental napisał potem książkę "Thirty-Eight Witnesses: The Kitty Genovese Case" (chyba nieprzetłumaczoną na polski). Pojawiły się nowe eksperymenty i nowe definicje dyfuzji odpowiedzialności i konformizmu.... prawdą jest również to, że pojawiły się nowe informacje o przypadku Genovese. Świadków nie było 38 - może 10, bo to była godzina trzecia nad ranem, gdy obywatele śnią snem sprawiedliwych. Nikt nie widział ataku nożownika, a ci, co coś widzieli, widzieli kłótnię kochanków. JEDEN świadek zadzwonił na policję zgłaszając zakłócenie porządku publicznego.
Jeden z dziesięciu to całe mnóstwo, nieprawdaż? A stróżom porządku ciężko po takiej informacji odłożyć pączka i gnać na złamanie karku do awantury ulicznej, nieprawdaż? I naukowcom trudno zdefiniować altruizm, egoizm, nieprawdaż?
Ekonomista John List przygotował jednak nowe eksperymenty do znanych wcześniej gier "ultimatum" i "dyktator", definiując na nowo niektóre pojęcia. Podobno, nie wzbudziły entuzjazmu w świecie nauki. Cóż, niełatwo robić w imponderabiliach...