środa, 8 lipca 2020

po co debata?

Najnowsze formy komunikacji, zwłaszcza w Internecie, czy wykorzystujące zaawansowane technologie telekomunikacyjne, absorbują symbolikę z zaskakującą siłą. Dawniej były debaty:

za i przeciw
oksfordzka
panelowa
plenarna
nieformalna
akwarium
sokratejska
z zaproszonym gościem
punktowana 

Równie zdumiewające są naturalnie rozwijające się w tej przestrzeni rytuały, odwołujące się do bogatej mitologii. Różnorodność rytuałów rozciąga się od magii i religii, poprzez tabu, zakazy, obrzędy przejścia i inicjacje, obrzędy świąteczne, aż po rytuały masowe o charakterze politycznym, sportowym, rozrywkowym (muzycznym), medialnym. Dotyczą one także codziennych kontaktów międzyludzkich. Wyrażają się w powściągliwości, uprzejmości, ale także w „biesiadności”.
 W porozumiewaniu się i perswazji - same słowa nie wystarczą. Potrzeba znaków i symboli w celu wywarcia wpływu na czyjeś przekonania, postawy i decyzje: zdobycia czyjeś akceptacji dla proponowanych poglądów, sposobu zachowania, decyzji. Pierwszorzędnym celem perswazji jest nie tyle logicznie poprawne dowodzenie słuszności jakiegoś poglądu, co uzyskanie wpływu na daną osobę lub osoby.Najsłynniejsze zdjęcie w historii amerykańskiego ruchu praw obywatelskich zrobił Bill Hudson w maju 1963 w Birmingham, gdzie manifestowali aktywiści M.L. Kinga. 
Prezydenta Kennedy'ego ta fotografia zaszokowała, a powielana we wszystkich amerykańskich gazetach - zmieniła historię Ameryki.Chłopiec na słynnej fotografii Billa Hudsona nazywa się Walter Gadsen. Nie był jednym z demonstrantów tylko widzem. Pochodził z konserwatywnej czarnej rodziny do której należały dwie gazety ostro krytykujące M.L. Kinga

czwartek, 25 czerwca 2020

wróg kusi słodyczą


Byłam kiedyś dziennikarką. Zdarzyło mi się uścisnąć dłoń Woodwardowi (opisał aferę Watergate). Pisałam o hrabim Zamoyskim walczącym ze szkolną nieuczciwością. Teraz pisać każdy może. W Internecie – trochę lepiej lub trochę gorzej, ale czy można o piszącym powiedzieć

dziennikarz,
żurnalista
eseista,
felietonista,
redaktor,
reporter,
sprawozdawca,
publicysta
?

Dla chwili obecnej charakterystyczne jest to, że umysły przeciętne i banalne, wiedząc o swej przeciętności i banalności, mają czelność domagać się prawa do bycia przeciętnymi i banalnymi i do narzucania tych cech wszystkim innym – napisał przed wiekiem José Ortega y Gasset w „Buncie mas”. A teraz? Teraz przeciętność i banał rządzą. Czy banał nie jest prawdą? Tyle, że prawdą oczywistą? Ile razy jednak przekonujemy się, że te prawdy oczywiste torują sobie drogę z niesłychanym trudem albo w ogóle nie mogą przebić się na powierzchnię? Prawdy oczywiste to są te, które mówi mędrzec, a które mędrek wydrwiwa, jako banały. Teraz jest czas drwin z myślących inaczej – o ekologii lub o Nowym Zielonym Ładzie, o przedsiębiorczości lub tokenizacji. Bo łatwiej drwić niż dyskutować.
Tak było za czasów słusznie minionego systemu i tak jest teraz. Warto odwiedzić Muzeum Socrealizmu w Kozłówce, żeby zadumać się nad PeeReLowskim hasłem: wróg kusi cię coca colą! Warto popatrzeć na socrealistyczne zachody słońca na obrazach i propagandowe nagłówki w gazetach. Ach! Ta „linia partii programem narodu”, ci „proletariusze wszystkich krajów łączący się”oraz „tu zaszła zmiana”. Tu my – tam oni. Obcy źli, bo dybią na dobrych swoich. Teraz podobnie. Zamykamy się wśród swoich, ugruntowując podziały na zamaskowanych i odsłoniętych, górkobrońców i płaskoziemców, prawaków i lewaków... Zamykamy się w zdalnej komunikacji i epidemicznej izolacji. Pisać każdy może – mało komu chce się czytać.
Za czasów drukowanych gazet było inaczej. W starym kinie warto obejrzeć film „Wszyscy ludzie prezydenta” opowiadający historię dziennikarskiego śledztwa. W okresie poprzedzającym amerykańskie wybory prezydenckie w 1972 roku reporter "Washington Post" Bob Woodward napisał o drobnym włamaniu do głównej siedziby Partii Demokratycznej. Zaskakuje go jednak odkrycie, że najlepsi prawnicy opracowują już linię obrony, a lista oskarżonych zawierająca nazwiska i adresy osób odpowiedzialnych za fundusze Republikanów wzbudza dalsze podejrzenia. Naczelny "Washington Post" decyduje się na kontynuację śledztwa, które powierza Woodwardowi i Carlowi Bernsteinowi. Reporterzy idą tropem prowadzącym do postaci z coraz wyższych szczebli Partii Republikańskiej, docierając aż do Białego Domu, a tym samym afery Watergate, która wymiotła z polityki prezydenta Nixona.

wtorek, 16 czerwca 2020

niesnaski bez maski


Byłam w sklepie. Ekspedientka powiedziała mi, że ludzie już wcześniej byli agresywni, ale teraz to się nasiliło. Obok starsi państwo w maskach kłócili się z młodymi paniami bez masek.
Maski stały się nowym pretekstem

kłótni
pyskówek
utarczek
awantur
waśni
swarów
niesnasek
Za brak maski i za brak odległości policja (i Sanepid?) karzą mandatami. Ale nie wszystkich i nie wszędzie. Są równi i równiejsi. Są też lepsze tematy do skłócenia ludzi niż maski, rękawiczki i liczby zakażonych oraz wiek zmarłych na COVID. Na okoliczność wyborów politycy przypomnieli sobie, że mają orientacje seksualną. Wprawdzie o swojej nie mówią, ale seksualizują wątek publicznej debaty. A przecież są inne, nieporównywalnie ważniejsze tematy.
Można już iść na wesele, ale do lekarza wciąż nie! W prowincjonalnych przychodniach jedyną proponowaną przez placówki formą konsultacji jest teleporada, mimo podstaw do osobistej wizyty w celu poddania się badaniu fizykalnemu. Nadal są kłopoty z zapisami do specjalistów, a szefowie przychodni i szpitali bezradnie przyznają, ze najpierw muszą przyjąć stałych pacjentów i tych z poprzednich miesięcy. Jeśli uda się skorzystać medycznej usługi finansowanej ze składek ZUS, to w masce, po obejrzeniu przez portiera lub arogancką rejestratorkę.
Restauracje i kościoły otwarte, zgromadzenia przedwyborcze bez masek i bez trzymania odległości – to przynosi dochody. A przychodnie? To tylko koszty - czemu miałyby być otwarte? Rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie już zapowiedział kolejny semestr nauki zdalnej, czyli lekarze nastawieni są na pacjenta wirtualnego. To po pierwsze. Po drugie i ważniejsze - lekarze są na wymarciu i boją się COVIDa. Średnia wieku chirurgów to 58,5 - pediatrzy i interniści są średnio starsi. To cud że nauczyli się wypisywać recepty przez internet. Chociaż - nie wszyscy. I to jest lekarstwo na nasze dolegliwości – cwaniactwo. Jak to się za PeeReLu mówiło: czy się stoi, czy się leży – to wypłata się należy.
Cwaniakujmy więc. Nie ma przepisu nakazującego maski, jest nakaz zasłaniania ust i nosa. Wachlarz świetnie się do tego nadaje.

wtorek, 26 maja 2020

koniec lekcji

Rozwiewają się naraz dwie iluzje – jedna, że edukacja może dać awans społeczny i druga, że toksyny nierówności można 

dobrze zmienić
zneutralizować 
zreformować
unieszkodliwić
zlikwidować
skasować
anulować
unicestwić 
udomowić 

Wystąpiłem z apelem do Polaków, którzy pozostają bez pracy, nie mają prawa do zasiłku, czy też młodzież lub nauczycieli, którzy nie będą pracowali, żeby przez te kilka-kilkanaście dni popracowali u rolników – mówił w RMF FM minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski.
A może w ogóle powinni trafić na rolę? Bo dzieci do szkół nie wracają - mimo, że minister pozwolił. Może zdalne nauczanie pozostanie? Nie widzę oburzenia po ogłoszeniu przez Cambridge, że w nowym roku akademickim wykłady nadal będą online. I u nas ministerstwo nie odmawia takiej możliwości. Przy tych wszystkich - co to będzie?! Co to będzie po lockdownie - tu jest odpowiedź. Coś się kończy - coś się zaczyna.
ALE
czy raz nagranego wykładowcę warto nagrywać po raz drugi? Czy nie wystarczy puszczać go z „puszki"? I czy każda uczelnia potrzebuje mieć swoją puszkę, z wykładami "swoich" akademików? Gdzie to wykłada Yuval Noah Harari? Niech studenci słuchają jego, niech zapiszą się do Nassim Taleb Official FanGroup
Prawie dwa wieki temu powstała „Niezawodna sztuka pięknego i spiesznego pisania w dwudziestu pięciu lekcjach a nawet bez nauczyciela” NAWET BEZ NAUCZYCIELA! A więc można. Można było już dawniej. Wykłady z puszki, ćwiczenia z chatbotem, którzy przeszedł test Turinga. Oto nowy wspaniały świat. Great opening po lockdownie
I co Państwo na to? Wasi kandydaci na prezydenta, coś o tym mówią?

post scriptum
nauka angielskiego online

piątek, 22 maja 2020

ktoś zawsze obserwuje


500 milionów kamer na całym świecie przygląda nam się dzień i noc – alarmuje internetowy portal.
próbują wykryć emocje
uchwycić podejrzanych
zapewnić ochronę
wykryć choroby
zachować zachowania
przewidzieć przestępstwa
zapisać cyfrowo
zlokalizować
nadzorować

Czy teraz, gdy to czytasz – kamerka przy Twoim ekranie jest wyłączona? I czy to ma jakieś znaczenie? Teraz, gdy wszystko jest online? Nie minęło dwa miesiące od wszechświatowego lockdownu, gdy uczniowie zostali wypchnięci ze szkół i wpięci do cyfrowej sieci. Dołączyła do nich armia urzędników oraz legiony sprzedawców. I nic. Sieć tylko na to czekała. Była gotowa. Przyczajony tygrys i ukryty smok – wołają z ekranów: chodź! Są tu ludzie, których chciałaś spotkać, przedmioty, które powinnaś kupić, wiadomości, które warto przeczytać...
Gdy pracowałam w dzienniku, jeden z moich rozlicznych szefów zwykł był mówić, że nic tak nie ożywia gazety, jak trup na pierwszej stronie. Dlatego obowiązkowe były wiadomości o wypadkach drogowych. Nigdy nie udało mi się zrozumieć, dlaczego prócz odniesionych ran – ważna była marka rozwalonego samochodu. Trzeba było dzwonić do policji i prosić o jakieś krwawe kawałki.
Teraz wchodzi się na portal Policji i voila! Mnie najbardziej podobają się zakładki ze statystkami. Ale może dlatego wypadki drogowe nie ożywiają już wiadomości. Teraz, o każdej porze sieć na bieżąco informuje, ile osób zaraziło się nowym wirusem, a ile zmarło. Zamiast poskręcanych blach – zamieszczane są fotki medyków, podobne do zdjęcia profesora Religi, po jego pierwszym przeszczepie serca. Patrzę i powtarzam za Orwellem:
Z epoki identyczności, z epoki samotności, z epoki Wielkiego Brata, z epoki dwójmyślenia - pozdrawiam was!

poniedziałek, 18 maja 2020

rzepiary w świerzopie

Gdy pola Lubeszczyzny jaśnieją żółtymi łanami rzepaku, trudno wyobrazić sobie, że w Europie Środkowej, w tym także w Polsce, rzepak jako roślina uprawna pojawił się około XVI wieku. Teraz rośnie tam, gdzie wcześniej rosły

dzięcielina
świerzop
płaskurka
samopsza
konopie
proso
orkisz
gryka
len

Według danych Rocznika Statystycznego GUS średnia powierzchnia uprawy rzepaku i rzepiku w Polsce w okresie 1909-1913 wynosiła 30 tys. ha. Obecnie jedyną rośliną oleistą produkowaną i przerabianą w Polsce na szeroką skalę jest rzepak, który w areale upraw roślin oleistych ma 95-97procentowy udział. Po akcesji Polski do Unii Europejskiej zbiory rzepaku gwałtownie wzrosły, zwiększyły się z poniżej 1 mln ton średnio w ostatnich czterech latach przed akcesją (latach 2000-2003) do 1,7 mln ton w latach 2004-2007 i 2,1 mln ton w latach 2008-2012. W 2013 r. nastąpił wzrost do rekordowego poziomu prawie 2,7 mln ton. Areał uprawy przekroczył 900 tys. ha.
Niebawem rzepak nie będzie prawdopodobnie najpopularniejszą rośliną oleistą uprawianą w Polsce. W "Raporcie rolnym" dr inż. Tadeusz Solarski przypomina, że ocieplanie się klimatu oraz postęp w hodowli nowych odmian umożliwiają uprawę soi. Na polach doświadczalnych Lubelskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Końskowoli roślina ta uprawiana jest ponad dwadzieścia lat. Zbierano plony w granicach 2,8 – 3,5t/ha. Niemniej dla produkcji zwierzęcej i potrzeb spożywczych jest import z Ameryki. Aktualnie do naszego kraju sprowadza się około 2,5 miliona ton śruty sojowej. Przy zaangażowaniu nie tylko rolników, ale innych instytucji krajowych związanych z przetwórstwem i marketingiem jest możliwe znaczną ilość importowanej śruty sojowej zastąpić śrutą otrzymaną z polskich nasion. Rozpoczęty w Polsce program rozwoju produkcji białka roślinnego powinien sprzyjać podjęciu uprawy soi wolnej od GMO.
Wątpiącym w możliwości uprawy soi można przypomnieć, że 40 lat temu nie dawano szans uprawie kukurydzy w Polsce, a dziś największy wzrost powierzchni uprawy dotyczy właśnie kukurydzy. W 2012 roku zebrano około 4 mln ton ziarna tego zboża. Trudno sobie obecnie wyobrazić rolnictwo i żywienie bydła bez kukurydzy. Jednak ostatnie kilka lat, w których w maju i czerwcu są susze nie ułatwiają uprawy tej rośliny. Na ojczystych polach pojawiają się również bardziej ekscentryczne rośliny, jak np sorgo, które w następnym półwieczu może wypierać kukurydzę.
Pejzaże opiewane przez Mickiewicza i Reymonta mogą niedługo być podziwiane jedynie w zdigitalizowanych zbiorach bibliotek. Tradycyjne niwy szybko zmieniają koloryt. Coraz większa popularność herbatek owocowych i ziołowych zachęca do uprawy mało popularnych dotychczas roślin typu hibiskus, czy ostrożeń warzywny - czarcie żebro

ekologia na polu

wtorek, 28 kwietnia 2020

dzikie węże

Tyle wiemy o świecie, co znajdziemy w necie. Ja znalazłam, że każdy raj ma swoje węże. Bo czyż w naszym wyidealizowanym świecie nie było wcześniej 

wirusów
koronawirusów
bakterii
alergenów
smarkających w palce
kaszlących w powietrze
plujących na ziemię
wydrapująch łupież
...?
Wszystko to było.
 Ba! Była nawet jatrogenia, chociaż dotychczas tylko w medycynie. Niedawno pojawiła się mediach, a teraz i w ekonomii. „Antykruchość. O rzeczach, którym służą wstrząsy” Nassima Taleba wskazuje, że jatrogenia to strata netto. To przewaga zwykle ukrywanych szkód, nad korzyściami kuracji. Przyzwyczajono nas do nagradzania za działanie. Bezruch, powstrzymywanie się, brak działania – traktowane jest jako zachowanie wysoce naganne. Walcz! Nie ma poddawania się! Żadna medytacja, modlitwa, refleksja nie są akceptowane. Działaj! Rób coś! No to robią. To ogłaszają pandemię. Zalecają sanację. Tym razem uzdrawianie społeczeństwa przynosi zalecenia, z których korzyść jest wątpliwa. Nadmierny interwencjonizm medyczny, medialny i gospodarczy daję nieoczekiwane skutki.
Na przykład nakaz maskowania się. Maski antybakteryjne rozchodzą, jak „ciepłe bułeczki”. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że ich cena jest nawet wielokrotnie wyższa od cen, jakie miały jeszcze na początku roku. Te, które niedawno sprzedawano robotnikom budowlanym, maski przeciwpyłowe, przeciwsmogowe lub chirurgiczne - dziś nazywane są „maskami antykoronawirusowymi”. Panika jest doskonałą strategią marketingową. Można dobrze zarobić na produktach, które tak naprawdę mają zupełnie inne przeznaczenie. Na razie, na maskach różnych, ale już niebawem zobaczycie nowe zastosowanie poszetek i bind na wąsy. Maski na oczy do spania w nocy – w dzień wystarczy zesunąć na niżej.
Niebawem pojawi się więcej rebelianckich zachowań. Dziś widziałam faceta, chyba ze służb medycznych, w dziwnym kombinezonie, z maseczką z zaworem. Tyle, że tę supermaskę miał na czubku głowy. Widziałam panią z maseczką kolorową, użytą jako przepaska na włosy. Ludzi z maseczką na brodzie lub na uchu - nie zliczę. Niestety, przejeżdżałam samochodem i nie mogłam poprosić o fotografię. Planuję jednak taką dokumentację "czasu zarazy" oraz późniejszej restytucji restauracji i redukcji rozporządzeń.

Nie będzie upadku cywilizacji. Będzie recesja skrywana pod teatralną maską, ozdobioną nadrukiem czarnych łabędzi i dzikich węży.